Sayılar tek başına yalan söylemez ama yanlış analiz ve bağlam eksikliği hatalı sonuçlara yol açar. Veriyi doğru yorumlamanın önemini keşfedin.
📝 Giriş: En Güvenilir Şey Gibi Görünürler
Bir toplantıda biri şöyle der:
“Rakamlar ortada.”
O anda tartışma biter.
Çünkü sayılar objektif görünür.
Tarafsızdır.
Duygusuzdur.
Ama asıl soru şu:
Sayılar mı yalan söylüyor, yoksa biz mi onları yanlış konuşturuyoruz?
🧠 Sayılar Yalan Söylemez Ama…
Sayılar:
-
Ölçer
-
Kaydeder
-
Gösterir
Ama şunları yapmaz:
-
Bağlam anlatmaz
-
Sebep açıklamaz
-
Geleceği garanti etmez
⚠️ Sayıları Yanıltıcı Yapan 5 Şey
1️⃣ Bağlam Eksikliği
“Satış %20 arttı.”
Ne zaman?
Hangi segmente?
Hangi döneme göre?
Bağlam yoksa anlam da yoktur.
2️⃣ Ortalama Yanılsaması
Ortalama yükselmiş olabilir.
Ama:
-
Yeni müşteriler azalmış
-
Eski müşteriler daha fazla harcamış
Ortalama gerçeği gizleyebilir.
3️⃣ Yüzde Oyunları
%100 artış kulağa büyük gelir.
Ama 1’den 2’ye çıkmak da %100 artıştır.
4️⃣ Seçici Sunum
Bazen tüm veri değil, istenen veri gösterilir.
Grafik doğru olabilir.
Ama eksik olabilir.
5️⃣ Yanlış Nedensellik
İki değişken birlikte artıyor diye biri diğerine sebep değildir.
Korelasyon, nedensellik değildir.
🏦 İş Hayatında Etkisi
Yanlış yorumlanan sayılar:
-
Yanlış yatırım
-
Yanlış kampanya
-
Yanlış performans değerlendirmesi
-
Yanlış strateji
demektir.
Ve en tehlikelisi şudur:
Rakam olduğu için kimse şüphe etmez.
🧩 Gerçek Güç Nerede?
Gerçek güç:
-
Sayıyı görmekte değil
-
Sayıyı sorgulamakta
yatar.
Şu sorular kritik:
-
Bu veri neyi ölçüyor?
-
Neyi ölçmüyor?
-
Alternatif açıklama var mı?
-
Segment kırılımı nasıl?
🎯 Sonuç
Sayılar yalan söylemez.
Ama:
-
Eksik gösterilebilir
-
Yanlış yorumlanabilir
-
Bağlamsız sunulabilir
Ve o zaman tehlikeli hale gelirler.
En son gördüğün bir grafikte, gerçekten bağlamı düşündün mü yoksa sadece sonuca mı baktın?
Yorumlar